aaaaa009

Causa limeña, czyli jak wykarmić batalion peruwiańskich żołnierzy

Peruwiański ziemniak jest uważany za niedościgniony, ze względu na jego nieporównywalny smak i konsystencję, a także to, że można go łączyć na tysiąc sposobów. Dla tych, którzy nie wiedzą, pierwsze ślady ziemniaków pochodzą sprzed ponad 8 000 lat i znaleziono je w pobliżu miasta Chilca na południu Limy. Narodzone z  kultury Queczua, legendy mówią, że po tym, jak założyciele imperium Inca, Manco Cápac i Mama Ocllo, zostali pouczeni o uprawie ziemniaków przez samego Wiracocha, boga Inków.

Jedno z najlepszych dań, jakie jadamy w Peru, to causa. To rodzaj  hmmm…., właściwie to nie wiadomo jak to opisać, jest to rodzaj pure ziemniaczanego, uformowanego w okrągły krążek, przełożone w środku nadzieniem.  Może to też być coś na kształt placka, który później się kroi na plastry. Doprawdy, niewątpliwie przysmak. Lekki, o łagodnym smaku.

20191022_165318

Causa obowiązkowo musi mieć w swoim składzie jajka na twardo i czarne oliwki, a później już do wyboru do koloru są różnorakie warianty. Może być nadziewana tuńczykiem, pstrągiem, kurczakiem, owocami morza lub innym mięsem. Skąpanie wszystkiego w lekkim majonezowym sosie sprawia, że wszystkie składniki pięknie się łączą…

Causa jest bardzo popularna w kraju Inków, jej pochodzenie wywodzi się jeszcze z czasów prekolumbijskich. Nazwa potrawy pochodzi z języka Quechua, „Kausay”, co oznacza niezbędne pożywienie, czyli to, co karmi, jak również nazywano ziemniaka. Z kolei sławny znawca peruwiańskiej kuchni, historyk gastronomii, Rodolfo Tafura, nazwa Kausay oznacza „życie” lub „dawca życia”, inna nazwa ziemniaka.

Już w starożytnym Peru causa była przygotowywana z żółtego ziemniaka, o miękkiej konsystencji, zmieszanej z żółtą, lekko ostrą małą papryczką (aji). Przygotowana masa musiała być jednolita, bardzo dobrze połączona, bez grudek, o harmonijnej teksturze. Wspomina się także o tym, że w okresie vice królestwa hiszpańskiego w Peru dodawano do przygotowania pure ziemniaczanego trochę cytryny.

W okresie prekolumbijskim causa była po prostu posiłkiem, który łączył dwa kluczowe andyjskie dary ziemi: ziemniaka i paprykę.  W czasach kolonialnych Hiszpanie, którzy nieco wzorowali się na lokalnych mieszkańcach, wzięli prosty przepis na ziemniaki i dołączyli inne składniki w zależności od tego, co było dostępne, takie jak ryby, oliwki lub awokado.

aaaaa003

Legenda z czasów republiki wspomina o tym, że causa jako prosta potrawa mogła być przygotowana przez gospodynię, która bez wcześniejszego uprzedzenia musiała nakarmić batalion żołnierzy. Miała pod ręką tylko ziemniaki, które gotowała, miażdżyła i przyprawiała, przygotowała tak dwie warstwy, ziemniaczanego pure, które przełożyła ugotowanymi  i pokrojonymi w kostkę jajkami z dodatkiem czarnych oliwek. Podobnie podczas wojny o Pacyfik, peruwiańskie kobiety karmiły żołnierzy causą, która była prosta w przyrządzeniu z racji używanych do niej składników.

Bez względu na pochodzenie causa, nie ma wątpliwości, że to wyjątkowe danie jest jednym z najbardziej charakterystycznych dla kuchni peruwiańskiej. Ze względu na swoją prostotę i różnorodność udało mu się pokonać granice peruwiańskie, stając się  daniem pożądanym także przez inne sąsiednie nacje.

Jak zrobić Causa?  Może się wydawać pracochłonne, ale z drugiej strony to bardzo efektowne danie. Najbardziej popularne w Limie, stąd też często używa się nazwy causa limeña, czyli limska bądź limeńska, jak byśmy przetłumaczyli (ciekawe co na to profesor Miodek…).

aaaaa008

causa limeña

składniki:

1 kg Żółtych Ziemniaków, o miąższu nadającym się do przygotowania dobrego, bez grudkowego pure

1/2 szklanki oleju lub pół kostki masła

1/4 szklanki soku z cytryny

2 lub 3 łyżki żółtego pieprzu

Sól i pieprz

Jajka na twardo, w plasterkach

Czarne oliwki bez pestek

Do nadzienia: mięso gotowane lub tuńczyk z puszki, bądź ryba gotowana, marchewka pokrojona w kostkę i majonez, oliwki czarne, co tam chcesz… co masz w lodówce. Możesz dodać cebuli, awokado świetnie się sprawdza.  Trochę jest tak, że każda pani domu ma na nadzienie własny sposób.

Umieść ziemniaki w dużym garnku z zimną i słoną wodą. Doprowadzić do wrzenia i gotować ziemniaki, aż będą miękkie i ugotowane. Odcedzić i pozostawić do ostygnięcia.

Gdy ziemniaki są wystarczająco zimne, obierz je. Zgniataj przygotowując pure, aż będą gładkie w swojej konsystencji. Dodaj olej, sok z cytryny, żółtą paprykę, sól i pieprz do smaku. Niektórzy dodają do tego żółtą paprykę, lekko gotowaną, obraną ze skórki, tak by stała się wystarczająco miękka, by ją zemleć jako pure .

Przygotuj nadzienie, mięso pokrój w kostkę, dodaj gotowaną marchewkę, którą możesz zetrzeć

Przykryj blachę do pieczenia folią plastikową, dociskając ją do płyty. Rozłóż połowę ziemniaków na spodzie  i wygładź je. Rozprowadź żądane nadzienie równomiernie na ziemniakach, a następnie pozostałe ziemniaki na nadzieniu. Naciśnij delikatnie, aby uzyskać płaską powierzchnię. Całkowicie przykryj i ostudź.

Umieść naczynie do serwowania do góry nogami na blasze. Obiema rękami zsuń ją na tacę, upuszczając causa na talerz. Usuń i wyrzuć folię.

Udekoruj jajkami na twardo i oliwkami.  Możesz lekko wycisnąć pasek majonezu dla ozdoby. Pokrój go na porcje i podawaj. Możesz podawać na zielonej sałacie. Wygląda pięknie. A jak smakuje……..

——————————–